مقاله ها
ساعت ۱٢:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/٤  کلمات کلیدی: مقاله ها

فرق حجم با پرسپکتیو :

با عرض سلام خدمت دوستان محترم

جهانی که در آن هستیم و با هر آنچه که در آن موجود هست و در پیش روی چشمان ماست ، اعم از اجسام طبیعی و یا اجسام مصنوعی ، تشکیل شده اند از احجامی که دارای ابعاد و اندازه های گوناگونی هستند ، که هر کدام از آنها دارای شکل و فرم و طرح مخصوص به خود ( بنا بر جرمی که در فضا اشغال میکنند و یا همان ظرف جسمی که اجسام دارند ) می باشند.


و هر جسمی به خودی خود تنها حجمی است که بخشی از فضا را اشغال کرده است ، و در خلأای از پرسپکتیو به سر می برد ، و وجوه آن به عنوان یک حجم مستقل و منفک شده از پرسپکتیو در فضا جای دارند. و اما پرسپکتیو یک حجم زمانی عینیت می یابد که یک دستگاه بصری پای به عرصۀ فضایی نهد و به عنوان کانون دید ناظر با فاصلۀ معینی از حجم قرار گیرد ، و به آنگونه از دریافتی که دستگاه بصری تصویری از حجم را دریافت میکند و به تصویر میکشد را پرسپکتیو گویند ، یعنی به این نوع دریافت که بر اساس دریافت ساختمان دستگاه بصری طی فاصله ای مشخص از جسم صورت میگیرد پرسپکتیو گویند.

در اینجا لازم به ذکر است که چرا عنوان ( فاصله ای مشخص ) را برای این نوع دریافت بکار می بریم؟ چون باید در نظر بگیریم ، اگر فاصله ای نا مشخص در کار باشد ، دستگاه بصری چه تصویر و یا دریافتی ( که همان پرسپکتیو است ) از حجم یک جسم میتواند داشته باشد؟ یک دریافت زمانی دریافت است که ما با فاصله ای معین و مشخص از چیزی آن را دریابیم ،چنانچه این فاصله نامشخص باشد ، دریافت نیز جنبه ای نامفهومی به خود میگیرد و دریافت نامفهوم نیز جنبه ای غیرقابل درک پیدا میکند ، پس در نتیجه هر دریافتی باید تحت شرایطی خاص و اصول مربوط به آن قابل درک باشد ، از اینرو فاصلۀ مشخص و معین بین جسم و دستگاه بصری از ضروریات و اصول دریافت پرسپکتیو می باشد.

البته در پرسپکتیوهای محوری ، حجم در حالتی قرار میگیرد که دید ناظر بر وجوه ای از حجم که در مقابل آن است اشراف دارد ، اما فاصلۀ معین بین دستگاه بصری با حجم وجود ندارد ، زیرا پرسپکتیو بر اساس زاویه های تعیین شده ( ایزومتریک ، دیمتریک ، تریمتریک ، آکزونومتریک و کاوالیر ) تعریف شده اند ، این پرسپکتیوها بر اساس اندازه و زاویه و جهت دید پرسپکتیو ، به صورت محوری و مختصاتی ترسیم می شوند.

و اما در پرسپکتیوهای مرکزی یا نقطه ای ( یک نقطه ای ، دو نقطه ای ، سه نقطه ای ) که خارج از حوزۀ دستگاه مختصات ، احجام به تصویر کشیده می شوند ، تنها فاصلۀ کانون دید ناظر با حجم و جهت دید مورد بررسی قرار میگیرد ، و احجام به صورت طبیعی یعنی همانطور که در طبیعت دیده می شوند ترسیم می شوند.

فرق بین حجم و پرسپکتیو :

در ادامه بحث میخواهیم بدانیم ، آیا حجم همان پرسپکتیو است ؟ جواب این سوال را می توانیم با ورود به دنیای احجام در فضای بیکران ذهن و با بینش و دیدی فضایی در شناخت و درک صحیح احجام و با تأمل در اشیاء و اجسام جستجو کنیم . بطوری که مفهوم واقعی از حجم و پرسپکتیو را دریابیم.

حجم بعدی است که اشیاء دارند و همان شکل جسمی آنهاست ، و یا به تعریفی دیگر می توان گفت حجم لباسی است برتن جسم.

اما پرسپکتیو ، تشخیص حجم و ابعاد شکلی یک جسم معطوف به دید ناظر است ، یعنی آنگونه ای که یک ناظر با چشم خود یک جسم را با نسبت به فاصله و زاویه ای که با جسم دارد مشاهده و تصویر آن را دریافت میکند. پس یک جسم فقط دارای یک حجم است ، اما پرسپکتیو یک جسم می تواند بی نهایت و یا به عبارتی دیگر بی شمار باشد و این ، فقط بستگی به موقعیت دید ناظر از لحاظ زاویه و فاصله دیدش با جسم را دارد.

برای درک بهتر این مفهوم ، ما حجمی از یک مکعب را نسبت به محورقائم در مرکز حجم به چرخش در می آوریم و می بینیم که به هنگام چرخش ، لحظه به لحظه پرسپکتیو حجم در حال تغییر و دگرگونی است ، یعنی در تجسمی انیمیشنی از حرکت دورانی مکعب و تجزیۀ این انیمیشن به فریم های ضبط شده در هر لحظه در می یابیم که هر فریم آن دارای تصویریست که با تصویر فریم های دیگر در لحظات دیگر متفاوت است.

معماران و طراحان با ترسیم پرسپکتیو از حجم یک جسم ، سعی در بیان و توصیف چگونگی حالتهای گوناگون یک حجم دارند ، وهدف از به تصویر درآوردن یک حجم به شکل پرسپکتیو برای این است ، که قبل از مرحله ساخت و اجرای حجم ذهنی (تصوری که از حجم در ذهن داریم ) می توان بدین وسیله به حالتها و فرمها و شکلها و زیبائی ها و اندازه ها و در کل به تمامی جنبه های مورد نیاز برای درک و تجسم یک حجم پرداخته و از این طریق حالتها و چگونگی یک حجم بیان و توصیف و مورد مطالعه قرار میگیرد.

در ادامه به تعاریفی دیگر ، حجم و پرسپکتیو را مورد مطالعه و بررسی قرار میدهیم :

اگر جسم ثابت و دید ناظر ثابت باشد ، تنها یک پرسپکتیو از حجم آن جسم قابل رؤیت است.

اگر جسم ثابت و دید ناظر در حرکت باشد ( و یا بالعکس ) ، پرسپکتیو حجمی جسم در حال تغییر و دگرگونی است. در این حالت بیش از یک پرسپکتیو حاصل می گردد. پرسپکتیو تجسم عینی حجم است خواه در خیال ( در وادی ذهن ) ، خواه در مقابل دید ناظر. پرسپکتیو منظری است در مقابل دید ناظر.

در طبیعت اجسام تنها دارای دو حالتند ، یا طبیعی هستند و یا مصنوعی ( طبیعت جاندار ، طبیعت بی جان ) ، اما احجام فاقد این خصوصیات هستند ( نه جاندار هستند و نه بی جان هستند ) ، و روش ترسیم پرسپکتیو در انواع مختلفش ( محوری و مرکزی ) در هر دو حالت از اجسام ( طبیعی و مصنوعی ) به یک شیوه میباشد.

حجم مقدار فضایی است که یک جسم در طبیعت اشغال میکند. حجم هر مقدار که بزرگ باشد در ذهن جای میگیرد.

حجم پوستۀ خارجی جسم است. حجم لباسی است نازکتر از ورق هوا که اندام جسم را می پوشاند. حجم پیوسته با جسم است و هیچگاه از آن جدا نمیگردد.

شکل حجم همراه با تغییر در شکل جسم ، تغییر می کند. اگر جسم بشکند ، حجم نیز شکسته می شود. اگر جسم رشد کند ، حجم نیز رشد میکند. حجم تنها یک صورت به تبعیت از صورت جسم دارد.

حجم فاصله ایست بین جسم و هوای اطراف جسم.

قوۀ تخیل و ادراک ذهنی تنها حجم اجسام را خلق می کند ، و قوۀ کار و نیرو خود اجسام را.

پایان مقالۀ فرق بین حجم و پرسپکتیو – نویسنده : ( آتلیه احجام ، حسن ابراهیمی )